Phép nhân, chia với nhiều chữ số

Khi làm việc với các số có 2, 3 chữ số trở lên, chỉ cần một sơ suất nhỏ trong lúc "nhớ" hoặc đặt tính là kết quả sẽ sai lệch hoàn toàn. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn quy trình chuẩn để chinh phục các phép tính "khổng lồ" này một cách tự tin nhất.

Phép nhân với số có nhiều chữ số

Điểm mấu chốt của phép nhân nhiều chữ số là việc xác định các tích riêng.

Các bước thực hiện (Ví dụ: $123 \times 45$):

• Bước 1: Đặt tính. Viết thừa số thứ hai dưới thừa số thứ nhất sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột với nhau.
• Bước 2: Tìm tích riêng thứ nhất. Lấy chữ số hàng đơn vị của số thứ hai (số 5) nhân lần lượt với từng chữ số của số thứ nhất.
• Bước 3: Tìm tích riêng thứ hai. Lấy chữ số hàng chục của số thứ hai (số 4) nhân với số thứ nhất.
  • Lưu ý quan trọng: Tích riêng thứ hai phải viết lùi sang bên trái một cột so với tích riêng thứ nhất.
• Bước 4: Cộng các tích riêng. Cộng dồn các kết quả vừa tìm được để ra tích cuối cùng.

Mẹo nhỏ: Nếu nhân với số có 3 chữ số, tích riêng thứ ba sẽ lùi vào 2 cột so với tích riêng thứ nhất.

Phép chia cho số có nhiều chữ số

Phép chia thường khó hơn vì đòi hỏi kỹ năng ước lượng thương.

Quy trình "Chia - Nhân - Trừ"

Giả sử ta thực hiện phép tính: $8192 : 64$

1. Bắt tính: Lấy số chữ số ở số bị chia tương ứng với số chia. Ở đây ta lấy $81$ chia cho $64$.
2. Ước lượng thương: $81 : 64$ được khoảng $1$. Viết $1$ vào thương.
3. Nhân ngược và trừ: $1 \times 64 = 64$. Lấy $81 - 64 = 17$.
4. Hạ chữ số tiếp theo: Hạ số $9$ xuống cạnh $17$ được $179$. Tiếp tục thực hiện quy trình "Chia - Nhân - Trừ" cho đến hết.

Bí quyết ước lượng thương cực nhanh

Để biết một số lớn chia cho một số lớn được bao nhiêu, hãy làm tròn cả hai số.

• Ví dụ: $81 : 64 \approx 80 : 60$ (được khoảng 1 lần).
• Nếu nhân ngược lại mà kết quả lớn hơn số đang chia, hãy giảm thương xuống 1 đơn vị.

Những lỗi sai "kinh điển" cần tránh

Học sinh thường mất điểm ở những lỗi sau:

• Quên không lùi cột: Đây là lỗi phổ biến nhất khi nhân số có nhiều chữ số.
• Quên số "nhớ": Khi nhân hoặc cộng có nhớ, hãy chấm một chấm nhỏ hoặc viết số nhớ ra nháp để không quên.
• Ước lượng thương quá lớn: Luôn kiểm tra xem số dư có nhỏ hơn số chia hay không. Nếu số dư lớn hơn số chia, nghĩa là bạn ước lượng thương còn thấp.

Bài tập tự luyện (Có đáp án)

Hãy lấy giấy nháp ra và thử sức với 2 câu hỏi sau:

1. Phép nhân: $456 \times 123 = ?$
2. Phép chia: $1152 : 32 = ?$

Đáp án: 1. $56,088$

2. $36$

Kết luận

Phép nhân, chia với nhiều chữ số không khó, nó chỉ đòi hỏi sự tỉ mỉ. Hãy luyện tập thói quen đặt tính thẳng hàng và kiểm tra số dư trong mỗi lượt chia, bạn sẽ làm chủ được mọi con số!

Bạn có muốn mình chia sẻ thêm các bảng mẹo ước lượng thương cho các số "khó nhằn" như 7, 8, 9 không?